|
Menu główne
 Strona główna HAZ 2011 O nas Pomoce Społeczność Opcje użytkownika Szukaj
|
Artykuły › Metodyka starszoharcerska
Metodyka starszoharcerska
Proponowana metodyka jest właściwa do pracy z harcerkami i harcerzami w wieku 13-16 lat.
Charakterystyczną formą aktywności psychiczno-fizycznej nastolatków w wieku gimnazjalnym jest poszukiwanie polegające na przewartościowywaniu dotychczasowego sposobu patrzenia na świat
i autorytety, co z kolei powoduje konieczność poszukiwania własnego uzasadnienia dla istniejącego porządku rzeczy.
To poszukiwanie odbywa się w dwóch sferach:
do wewnątrz - poznawanie siebie, indywidualizacja zainteresowań.
na zewnątrz - poszukiwanie autorytetów, próby własnego uzasadnienia wartości określonych w Prawie i Przyrzeczeniu,
Harcerki i harcerze w tym wieku nadal zdobywają wiedzę harcerską i doskonalą się w technikach harcerskich, ale chętnie również uczestniczą w zajęciach specjalnościowych i podejmują zadania,
w których mogą wykazać się posiadanymi zainteresowaniami (często pasjami) lub dowieść swej przydatności.
1. CELE WYCHOWAWCZE
Harcerka Starsza/ Harcerz Starszy jest pracowita(y), wytrwała(y), wrażliwa(y), aktywna(y), prawdomówna(y), odpowiedzialna(y), punktualna(y), rzetelna(y), uczciwa(y), uczynna(y), samodzielna(y), zna swoje zainteresowania, rozwija swoje zdolności, dotrzymuje danego słowa, chętnie podejmuje działania na rzecz innych ludzi i środowiska.
Kompetencje harcerza/harcerki
-> w sferze rozwoju społecznego
okazuje szacunek innym ludziom, docenia ich wysiłek i pracę, przyjmuje postawę szacunku wobec siebie, jest świadomy obowiązków wynikających z przynależności do rodziny, klasy, drużyny, różnych grup społecznych i rzetelnie je wypełnia, aktywnie uczestniczy w dyskusji, prezentuje i broni własnego stanowiska, bierze pod uwagę poglądy innych, buduje więzi międzyludzkie, współpracuje w grupie z uwzględnieniem podziału zadań, we wspólnym działaniu podporządkowuje się wymogom procedur demokratycznych, umiejętnie zarządza własnymi pieniędzmi, podejmuje działania ekologiczne w najbliższym otoczeniu i we własnym życiu, godnie zachowuje się w czasie obchodów świąt i uroczystości narodowych, świadomie w nich uczestniczy.
-> w sferze rozwoju intelektualnego
umiejętnie planuje swój rozwój i świadomie nim kieruje, trafne rozpoznaje własne predyspozycje, kwalifikacje i możliwości, umiejętnie planuje swój rozwój i działania.
-> w sferze rozwoju emocjonalnego
zna, wyraża i analizuje swoje uczucia oraz uczucia innych ludzi, potrafi zapanować nad swoimi emocjami, zna swoje mocne i słabe strony, szuka dróg poprawy swojego postępowania.
-> w sferze rozwoju fizycznego
analizuje przyczyny zakłóceń stanu swojego zdrowia, przewiduje skutki własnych decyzji w tym zakresie, prowadzi zdrowy tryb życia, hartuje organizm, dba o higienę i zdrowie, jest aktywny, pełni role organizatora, widza i sędziego w wybranych dyscyplinach rekreacyjnych i sportowych, umiejętnie ocenia wydarzenia zagrażające życiu i właściwie na nie reaguje, przyjmuje odpowiedzialność za zdrowie własne i innych, potrafi udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym.
-> w sferze rozwoju duchowego
zna i stosuje najważniejsze etyczne zasady życia publicznego (np. rzetelna praca, punktualność, dotrzymywanie danego słowa, uczciwość, odpowiedzialność za skutki, prawdomówność), dokonuje wyboru wartości i tworzy ich własną hierarchię, rozstrzyga wątpliwości i problemy moralne zgodnie z przyjętą hierarchią wartości i Prawem Harcerskim.
Zadania drużynowego
-> w sferze rozwoju społecznego
przygotowanie do aktywnego i odpowiedzialnego udziału w życiu społecznym,
rozwijanie umiejętności społecznych harcerki/harcerza przez zdobywanie prawidłowych doświadczeń we współżyciu i współdziałaniu w grupie rówieśniczej,
pogłębianie i umacnianie postawy patriotyzmu. Pogłębianie poczucia przynależności do wspólnoty harcerskiej, skautowej, państwowej, kształtowanie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych, wspieranie samorządności harcerskiej,
umożliwienie rozwijania umiejętności prezentacji własnego stanowiska w dialogu z innymi i demokratycznego współdecydowania.
-> w sferze rozwoju intelektualnego
wdrażanie do samodzielności w poszukiwaniu informacji w różnych źródłach, rozwijanie umiejętności poszukiwania, porządkowania, wykorzystywania i przechowywania różnych rodzajów informacji, rozbudzanie i rozwijanie indywidualnych zainteresowań, rozbudzanie wyobraźni, pomysłowości na temat przyszłej aktywności zawodowej i gospodarczej.
-> w sferze rozwoju emocjonalnego
pomoc we właściwym przeżywaniu okresu dojrzewania,
-> w sferze rozwoju fizycznego
ukazanie powodów i sensu starań o własne ciało, sprawność, zdrowie i urodę, doskonalenie sprawności kondycyjnej i koordynacyjnej, harcerki/ harcerza, stymulowanie różnorodnych form aktywności fizycznej, wspierającej ich rozwój, kształtowanie motywacji do podejmowania samodzielnych działań na rzecz harmonijnego rozwoju fizycznego, wdrażanie do aktywnego i bezpiecznego spędzania wolnego czasu i wypoczynku
-> w sferze rozwoju duchowego
wspieranie rozwoju moralnego i kształtowania hierarchii wartości. Kształtowanie refleksyjnej postawy wobec człowieka, jego natury, powinności moralnych oraz wobec różnych sytuacji życiowych. Rozpoznawanie podstawowych wartości i dokonywanie właściwej ich hierarchizacji umiejętności dokonywania samooceny
kształcenie zachowań ukierunkowanych na ochronę środowiska przyrodniczego
2. FUNKCJONOWANIE HARCERSKIEJ METODY WYCHOWAWCZEJ
Prawo i Przyrzeczenie Harcerskie
Prawo Harcerskie to fundament pracy wychowawczej z harcerką i harcerzem. Po okresie bezdyskusyjnego przyjmowania Prawa Harcerskiego, pojawiają się wątpliwości na temat dotychczas uznawanego systemu wartości oraz refleksja odnośnie motywów przynależności do harcerstwa. Te przemyślenia prowadzą (powinny prowadzić) do świadomego przestrzegania Prawa Harcerskiego. Dostrzegamy to w zmianie uzasadnienia własnych zachowań, jakie nastolatki często prezentują. Niekoniecznie wiąże się to ze zmianą zachowania (np. nie palę, ponieważ jest to niezdrowe, a nie tylko dlatego, że ktoś mi zakazuje).
system małych grup
System małych grup realizowany jest głównie poprzez pracę zastępów. Aby system małych grup mógł prawidłowo funkcjonować powinny być przestrzegane następujące zasady:
dziewczęta i chłopcy są zorganizowani w odrębnych zastępach,
zastępowi potrafią samodzielnie organizować pracę zastępu,
zastęp spotyka się regularnie na zbiórkach, samodzielnie planuje swoją pracę i w sposób świadomy podejmuje zadania.
W drużynie mogą pojawić się również grupy zadaniowe (poza zastępami lubbmiędzyzastępowe) będące odpowiedzią na pojawiającą się indywidualną chęć działania, potrzebę, życzenie. Tworzone są one jedynie na czas realizacji zadania.
uczenie w działaniu
Wszystkie umiejętności zdobywane są w konkretnym działaniu - przez zadanie zespołowe zastępu mające charakter poszukiwania. Zakładając samodzielne planowanie, realizację i podsumowanie działań zadanie zespołowe angażuje wszystkich członków zastępu wykorzystuje przy tym ich potencjał i rozwija umiejętności.
stale doskonalony i pobudzający do rozwoju program
Program pracy drużyny powinien uwzględniać specyficzną dla tego wieku potrzebę poznawania i poszukiwań. Dobrze zbudowany program z jednej strony pozwala na nieskrępowany rozwój własnych zainteresowań i poszukiwanie pola służby, z drugiej zakłada z góry ich krótkotrwałość i zmienność. Przez taki program pokazujemy harcerce i harcerzowi różnorodne możliwości oraz przygotowujemy ich do wyboru specjalizacji i własnej drogi rozwoju.
Program pracy drużyny ukierunkowany jest:
-> zadaniami prób na stopnie harcerskie,
-> zainteresowaniami harcerek i harcerzy;
-> poszukiwaniem pól działania i sfer aktywności.
próba harcerki/harcerza
Każdy, niezależnie od momentu wstąpienia do organizacji zaczyna swą przygodę harcerską od próby harcerki/ harcerza. Jej zakończenie wiąże się z dopuszczeniem do Przyrzeczenia Harcerskiego i pozwala na otwarcie próby na stopień harcerski właściwy dla wieku harcerki/ harcerza. Próba harcerki/ harcerza trwa do 6 miesięcy.
stopnie harcerskie
Harcerskie wychowanie dokonuje się przez stopnie. Dzięki ich wymaganiom harcerka i harcerz osiągają swój poziom dojrzałości harcerskiej i społecznej. Dlatego tak ważna jest ich rola.
W metodyce starszoharcerskiej dla zapewnienia możliwości pełnego rozwoju i kształtowania pozytywnych postaw wykorzystywane powinny być przede wszystkim stopnie:
Stopień III - potrafię
Stopień IV- poszukuję
sprawności
Sprawności są w harcerstwie formą kształtowania i zdobywania umiejętności. Służą budzeniu, rozwijaniu i pogłębianiu zainteresowań, umożliwiają przyswajanie wiedzy i pożytecznych umiejętności. Przez sprawności harcerki i harcerze ćwiczą zaradność w różnych kierunkach oraz uczą się rzetelności w działaniu. Najlepiej odpowiadającym wiekowi starszoharcerskiemu instrumentem metodycznym jest sprawność dwugwiazdkowa, przygotowująca do mistrzostwa.
specjalności, rozwijanie zainteresowań
Indywidualne zainteresowania powinny być uwzględniane w próbach na stopnie i zadaniach podejmowanych przez zastęp lub drużynę i wpływać na program pracy drużyny. Harcerki i harcerze wyrażają je również przez zdobywanie sprawności. Po okresie przyglądania się różnym dziedzinom zainteresowań, pojawia się coraz bardziej szczegółowe i głębokie poszukiwanie konkretnej specjalności, choć nadal może to być zainteresowanie krótkotrwałe. Pojawiają się zainteresowania grupowe i dążenie do mistrzostwa, na co odpowiedzią mogą być sprawności trzygwiazdkowe.
3. DZIAŁANIE DRUŻYNY
zorganizowanie do działania
Drużyna zwykle składa się z 2-5 zastępów. Działa w niej zastęp zastępowych i Rada Drużyny. Przyboczni pomagają drużynowej/drużynowemu w organizowaniu zbiórek drużyny lub wypełniają inne przydzielone im zadania. Większość decyzji zapada na Radzie Drużyny. Pracę zastępów cechuje samodzielność i samorządność; zastępowy jest wybierany przez zastęp, program jest tworzony wspólnie w zastępach.
rola grupy rówieśniczej
Istnieje silna potrzeba poczucia przynależności nie tylko do zastępu i drużyny, ale również szczepu, hufca. Grupa rówieśnicza jest podstawowym środowiskiem, wywierającym wpływ na kształtowanie zachowań oraz postaw harcerki i harcerza. Wraz z nowymi zainteresowaniami pojawiają się też inne grupy, do których należy członkowie drużyny (grupa językowa, grupa sportowa). Trzeba wtedy szczególnie wspierać harcerkę i harcerza, aby w warunkach wchodzenia w nowe środowiska harcerstwo nadal pozostało dla nich atrakcyjne.
zbiórka zastępu
Zbiórki zastępu są samodzielnie przygotowane i przeprowadzane zarówno przez zastępowego, jak i przez poszczególnych członków zastępu. Odbywają się w regularnym, np. tygodniowym rytmie. Tematyka zbiórek związana jest z przyswajaniem pogłębionych wiedzy i umiejętności harcerskich. Jednocześnie duży wpływ na tematykę zbiórek mają indywidualne zainteresowania członków zastępu.
zbiórka drużyny
Zbiórki drużyny odbywają się regularnie, w trybie określonym kalendarzem drużyny, nie rzadziej niż raz w miesiącu. Harcerki i harcerze włączają się w organizację, przygotowanie programu, jak i prowadzenie zbiórek drużyny. Realizowane przez nich próby na stopnie mają wpływ na kształt programu drużyny.
formy pracy
Szczególnie zalecane są takie formy pracy, które stwarzają możliwość aktywnego poszukiwania autorytetów i pola służby, własnego uzasadnienia dla systemu wartości określonych w Prawie i Przyrzeczeniu, poszukiwanie do wewnątrz - poznawanie siebie, ukierunkowania zainteresowań.
Letnie formy działalności to:
-> obóz
Obóz drużyny to możliwość sprawdzenia i podsumowania całorocznej pracy drużyny i zastępów. Pełniąc na obozie różne funkcje harcerki i harcerze mają możliwość zdobywania nowych doświadczeń
i przygotowują się do podejmowania odpowiedzialności za drużynę i jej rozwój.
-> obóz wędrowny
Ta forma obozu stwarza możliwość poszukiwania i poznania interesujących ludzi, nieznanych kultur, zaspokojenia potrzeby odkrywania nowości a także możliwości rozwoju fizycznego
-> obóz specjalnościowy
Harcerki i harcerze dzięki tej formie letniego wypoczynku mają możliwość poznania nowych dziedzin aktywności, sprecyzowania swoich zainteresowań, opanowania nowych umiejętności.
-> obóz zagraniczny
Daje możliwość poznania świata, nowych ludzi i nowych kultur. Stwarza warunki do sprawdzenia się w niecodziennych sytuacjach, praktycznego stosowania obcego języka oraz zdobytych wiadomości z zakresu historii, geografii.
4. DEMOKRACJA W DRUŻYNIE
Drużynowa/drużynowy prowadzi drużynę, jest jej przewodniczką lub wodzem, przy podejmowaniu decyzji korzysta z pomocy Rady Drużyny. W drużynie zwiększają się uprawnienia Rady Drużyny. Drużynowa/drużynowy pracuje z zastępem zastępowych i przybocznymi, drużynowy, przyboczni i zastępowi stanowią partnerski zespół.
Rada Drużyny podejmuje kluczowe decyzje w drużynie. Może rozpocząć się praca nad konstytucją drużyny. W ramach konstytucji należy zwracać szczególną uwagę na prawa i obowiązki oraz procedury funkcjonujące w drużynie.
Zastęp jest prowadzony demokratycznie. Zasady demokracji uwzględniane są szeroko przy planowaniu, podziale zadań, ocenie ich wykonania, przyznawaniu sprawności i stopni.
5. WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI I ŚRODOWISKIEM
Podstawowym środowiskiem działania drużyny jest szkoła i jej okolice. Drużyna włącza się w organizację lub samodzielnie organizuje przedsięwzięcia dla szkoły czy środowiska lokalnego zgodnie ze swoimi możliwościami i potrzebą aktywnego działania oraz ciągłego doskonalenia się harcerzy. Drużyna może nawiązać współpracę z parafią, na terenie której działa, a także z innymi stowarzyszeniami, których cele działania zgodne są z celami harcerstwa.
Szczególnie ważny dla prawidłowego przebiegu procesu wychowawczego jest stały kontakt drużynowego z rodzicami. Powinni oni być informowani o możliwościach, jakie stwarza harcerstwo dla ich dzieci w zakresie kształtowania pozytywnych postaw zdobywania wiedzy i wszechstronnego rozwoju zainteresowań. Dobrą okazją do podjęcia współpracy z rodzicami jest zwłaszcza organizacja obozu drużyny. Drużyna dzięki rzetelnemu i odpowiedzialnemu działaniu pracuje na zaufanie rodziców.
dnia 04-02-2007 o godz. 22:50:14 (1048 wyświetleń)
|
Powiązane tematy
|
Pokrewne linki
 Więcej na temat Pomoce
Najczęściej czytany artykuł Pomoce:
Gry i zabawy
Oceny artykułu
Wynik głosowania: 4.5
Głosów: 2
Opcje
|
1 %
Nasz szczep
